مقدمه
در عصر اتوماسیون صنعتی و تولید هوشمند، سنسورها (Sensors) نقش چشم و گوش سیستمهای کنترلی را ایفا میکنند. هر فرآیند صنعتی برای کنترل دقیق، به مجموعهای از سنسورهای اندازهگیری نیاز دارد تا اطلاعات محیطی مانند دما، فشار، فاصله یا موقعیت را به کنترلکنندهها (مانند PLC) منتقل کنند.
در این مقاله با انواع سنسورهای صنعتی، نحوهی عملکرد آنها، و کاربردشان در صنایع مختلف آشنا میشویم و در پایان، به معرفی دورههای آموزشی تخصصی سنسورهای صنعتی میپردازیم.
بخش اول: سنسور صنعتی چیست؟
سنسور صنعتی وسیلهای است که کمیتهای فیزیکی یا شیمیایی محیط مانند دما، فشار، فاصله، رطوبت یا جریان را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل میکند. این سیگنالها سپس توسط کنترلرها (مثل PLC) پردازش میشوند تا سیستم بهصورت خودکار عمل کند.
سنسورها اساس عملکرد سیستمهای اتوماسیون، کنترل فرآیند، و تولید هوشمند هستند.
بخش دوم: انواع سنسورهای صنعتی
1. سنسور مجاورتی (Proximity Sensor)
این سنسورها بدون تماس فیزیکی، وجود یا عدم وجود یک جسم را تشخیص میدهند.
انواع آن شامل:
- القایی (Inductive): مخصوص اجسام فلزی
- خازنی (Capacitive): برای مواد غیرفلزی و مایعات
- نوری (Photoelectric): با استفاده از پرتو نور
🔹 کاربردها: شمارش قطعات، تشخیص موقعیت قطعه در خط تولید، سیستمهای بستهبندی.
2. سنسور دما (Temperature Sensor)
سنسورهای دما مانند ترموکوپل (Thermocouple) یا RTD برای اندازهگیری و کنترل دمای محیط یا تجهیزات استفاده میشوند.
🔹 کاربردها: کورهها، دستگاههای تزریق پلاستیک، صنایع غذایی، و HVAC.
3. سنسور فشار (Pressure Sensor)
برای اندازهگیری فشار گاز یا مایع در سیستمهای هیدرولیکی و پنوماتیکی استفاده میشود.
🔹 کاربردها: خطوط انتقال گاز، کمپرسور، سیستمهای هیدرولیک صنعتی.
4. سنسور فاصله (Distance Sensor)
با استفاده از امواج اولتراسونیک، لیزر یا مادون قرمز فاصلهی جسم تا سنسور را اندازهگیری میکند.
🔹 کاربردها: کنترل سطح مخازن، موقعیتیابی در رباتیک، سیستمهای جابهجایی اتوماتیک.
5. سنسور نوری (Photo Sensor)
با ارسال و دریافت نور، تغییرات در مسیر نور را تشخیص میدهد. این نوع سنسور در خطوط تولید و بستهبندی بسیار پرکاربرد است.
🔹 کاربردها: تشخیص وجود لیبل، کنترل عبور قطعه، سیستمهای شمارش.
6. سنسور جریان و ولتاژ
برای اندازهگیری پارامترهای الکتریکی در سیستمهای صنعتی استفاده میشوند.
🔹 کاربردها: کنترل موتور، مانیتورینگ مصرف انرژی، سیستمهای حفاظتی.
بخش سوم: نکات مهم در انتخاب سنسور
هنگام انتخاب سنسور مناسب برای پروژهی صنعتی، باید به موارد زیر توجه کرد:
- نوع خروجی (NPN، PNP یا آنالوگ)
- محدودهی اندازهگیری
- شرایط محیطی (دما، رطوبت، گرد و غبار)
- دقت و سرعت پاسخدهی
- نوع تغذیه (DC یا AC)
انتخاب درست سنسور باعث افزایش دقت کنترل، کاهش خطا، و افزایش طول عمر تجهیزات میشود.
بخش چهارم: ارتباط سنسور با PLC
سنسورها دادههای حیاتی را برای PLC ارسال میکنند تا تصمیمگیری خودکار انجام شود. ورودیهای سنسور میتوانند دیجیتال (روشن/خاموش) یا آنالوگ (مقادیر پیوسته) باشند.
برای مثال:
- سنسور مجاورتی → ورودی دیجیتال به PLC
- سنسور دما → ورودی آنالوگ به PLC
این ارتباط هستهی اصلی سیستمهای اتوماسیون است.
آموزش تخصصی سنسورهای صنعتی
اگر میخواهید در زمینهی سنسورهای صنعتی و نحوهی ارتباط آنها با PLC و سیستمهای اتوماسیون بهصورت حرفهای فعالیت کنید، ما برگزارکنندهی دورههای آموزشی سنسورهای صنعتی (مقدماتی و پیشرفته) هستیم.
در این دورهها، مباحث زیر بهصورت عملی و پروژهمحور تدریس میشوند:
- شناخت انواع سنسورها و کاربردشان
- نحوهی سیمبندی و تست سنسورها
- اتصال سنسورها به PLC
- عیبیابی و نگهداری تجهیزات سنسوری در محیط صنعتی
📘 برای اطلاعات بیشتر دربارهی زمان برگزاری و ثبتنام در دوره آموزشی سنسورهای صنعتی با ما تماس بگیرید یا از طریق وبسایت اقدام کنید.
جمعبندی
سنسورها جزئی جداییناپذیر از دنیای اتوماسیون صنعتی هستند. شناخت درست آنها، پایهی طراحی و اجرای سیستمهای هوشمند کنترل به شمار میرود. با یادگیری اصولی و شرکت در دورههای آموزشی سنسورهای صنعتی، میتوانید تخصص لازم برای کار در پروژههای صنعتی را به دست آورید.
